Po co??? Jaki tego sens???

Słuchając dzisiejszej polszczyzny wiele osób załamuję ręce, na poprawność językową mało kto zwraca uwagę, bo po co? Właśnie, pytanie „PO CO?” stało się w dzisiejszych czasach pytaniem egzystencjonalnym, ludzie nie umieją zrobić nic bez uprzedniego zadania sobie tego pytania. Więc wspólnie z koleżankami postanowiłam znaleźć odpowiedzi na pytanie dotyczące sensu może najpierw znajomości a potem umiejętności wyłapywania i poprawiania błędów językowych ( co wcale nie musi być takie trudne) .

Pierwszy powód:

Ludzie są świetnym „aparatem” wyłapującym błędy i wady u innych. Zatroszczmy się o siebie i nie popełniajmy błędów

Powód drugi:

Nie Bądźmy egoistami i dajmy się zrozumieć innym ludziom

Trzeci powód:

Chyba nikt nie lubi, gdy mu się zwraca uwagę, więc poznajmy normy językowe i unikajmy uwag, komentarzy i krytyki

Powód czwarty:

Dążenie do samodoskonalenia, możemy po prostu chcieć tego dla siebie

Powód piąty:

Ucząc się, dobrze wysławiając otoczenie ma o nas lepsze zdanie i odbiera nas jako ludzi wykształconych z wyższą kulturą

Oczko

FORMA NIEPOPRAWNA	FORMA POPRAWNA	RODZAJ BŁĘDU	WYJAŚNIENIE
Na dworzu	NA DWORZE	Błąd fleksyjny	Niepoprawna odmiana wyrazu
przyszłem	PRZYSZEDŁEM	Błąd fleksyjny	Niepoprawna odmiana czasownika
Większa połowa/ mniejsza połowa	POŁOWA	pleonazm	Połowy są równe
Pisze na plakacie	JEST NAPISANE	błąd składniowy	Samo się nie pisze, ktoś musi napisać!!!
wziełem	WZIĄŁEM	Błąd fleksyjny	Zła odmiana czasownika. W odmianie zamiast ę powinno być ą
Zwycięstwo z	ZWYCIĘSTWO NAD	Błąd frazeologiczny	Zwycięstwo można odnieść tylko nad czymś
Cofać się w tył	COFAĆ	pleonazm	Użycie uzasadnione, jeżeli ktoś potrafi cofać się w przód
umią	UMIEJĄ	Błąd fleksyjny	Niepoprawna odmiana czasownika
Oglądać telewizor	OGLADAĆ TELEWIZJĘ	Błąd fleksyjny	Forma oglądać telewizor jest poprawna gdy oglądamy telewizor w sklepie RTV przed zakupem
Sam osobiście	OSOBIŚCIE	pleonazm	Obie formy wykluczają się, gdy mówimy osobiście to wad
Tą książkę	Tę książkę	błąd fleksyjny	powinno być tę, taka jest bowiem przyjęta forma dla biernika liczny pojedynczej;
Wracać z powrotem	WRACAĆ	pleonazm	Samo wracać wystarczy, wyraz tez ma zakodowane z powrotem, nie trzeba tego dodawać
Na całe szczęście	Całe szczęście	Błąd frazeologiczny	Całe szczęście wystarczy, nie trzeba dodawać na
Puszkę z Pandorą	PUSZKA PANDORY	Błąd frazeologiczny	Poprawne wyrażenie jest bez spójnika „z”
Droga cena	WYSOKA CENA	Błąd leksykalny	Cena może być wysoka, natomiast w sklepie może być drogo
Umie / rozumie	Umiem / rozumiem	Błąd fleksyjny	Poprawna forma czasowników umieć i rozumieć dla 1. osoby liczby pojedynczej to UMIEM i ROZUMIEM
Dzień dzisiejszy	DZIEŃ, DZIŚ	pleonazm	Ulubione powiedzonko polityków, nie musimy precyzować, m.in. mamy po to słowa wczoraj, dziś i jutro
Kult dla	KULT	Błąd leksykalny	Słowo „kult” łączy się bezpośrednio z dopełniaczem i nie potrzebujemy już nic dodawać
Występuje brak	BRAKUJE	Błąd leksykalny
Brać na męża/żonę	BRAĆ ZA MĘŻA/ ŻONĘ	Błąd leksykalny	Poprawnie powinniśmy powiedzieć brać za…
Kompletne fiasko	FIASKO	pleonazm	Fiasko jest czymś całkowitym więc kompletnym
W miesiącu sierpniu	SIERPIEŃ	pleonazm	Każdy przecież wie, że sierpień to miesiąc
Na szczerym polu	W SZCZERYM POLU	Błąd frazeologiczny	Poprawne wyrażenie zawiera w sobie przyimek „w”

ZAGRAJMY W OCZKO

Jest to już nasz przedostatni post, zapraszamy do zabawy. Otóż grać mogą wszyscy chętni na naszym blogu umieszczamy tabele składającą się z 21 wierszy (stąd to oczko) jednak tabela jest jednak wyłącznie pomocą, swego rodzaju szablonem do dalszego grania. Gra polega na własnym tworzeniu takich tabel, w celu zgłębiania wiedzy na temat błędów językowych. Więc POBAW SIĘ W KREATORA I STWÓRZ SWÓJ KANON BŁĘDÓW KTÓRE DOPROWADZAJĄ CIĘ WPROST DO BIAŁEJ GORĄCZKI

ŻYCZYMY WYGRANYCH

PS. Najfajniej szuka się pleonazmów

Edward Breza, Niektóre częstsze błędy językowe, Polonistyka , s. 42 – 48

Kula Edward , O kłopotach z błędami językowymi i stylem, s. 58 – 63

B. Dunaj, Zasady poprawnej wymowy polskiej, „Język Polski” 2006, z. 3, s. 161-172.

Poznać lepiej...

Katarzyna Kłosińska, Formy i normy czyli poprawna polszczyzna w praktyce, Warszawa 2001.
Marta Łosiak, Polski bez błędów, Park Edukacja 2008.
Bartek Chaciński, Totalny słownik najmłodszej polszczyzny, Kraków 2007.
Barbara Pedzich, Język polski 365 ćwiczeń ze słownictwa, Warszawa 2007.

Moda na głupotę

Częściej słyszymy coraz to dziwniejsze słowa, rozmaitsze połączenia wyrazowe niż ładne i poprawne zdania w języku polskim. Nikt nie powie np. przepraszam tylko wszyscy sorka lub jeszcze gorzej sorki (żołądek mi się ściska jak słyszę to). Najgorsze jest to, że poprawne mówienie jest coraz mniej akceptowane w społeczeństwie polskim, gdy ktoś poprawnie mówi jest po prostu wyśmiewany w grupie, której członkowie nie znają norm językowych. I teraz pytanie co robi taka osoba, ma dwa wyjścia albo mocno zostaję przy swoim zdaniu i konsekwentnie poprawia osoby w swoim otoczeniu lub przyłączą się do reszty i zapomina o normach językowych. Niestety aby się wybić z grupy potrzeba bardzo silnej osobowości i takiej wytrwałej w dążeniach. Mam nadzieję że mocnych i stanowczych jednostek jest więcej i osoby walczące o poprawność językową nie będą osamotnione w działaniu. Wyżej wspomniałam o walce…. Może sprecyzujmy przeciwnika? Otóż walczymy z błędem, który pojawia się mimowolnie, wynika z przyzwyczajenia, z utartych wzorców, a często też z lenistwa i niechlujstwa językowego. Walka będzie trudna, gdyż naprzeciw nam stają tacy przeciwnicy jak np. seriale telewizyjne, a mianowicie seriale komediowe. Śmieszne i owszem, ale na krótko (przynajmniej dla mnie), nie staję tu jako Obrońca języka, który zakazuje oglądania telewizji, lecz błagam nie zamieniajmy się w bohaterów owych seriali. Śmiesznie brzmi, ale czy nieprawdą jest że często powtarzane kłamstwo staję się prawdą, tak tez jest z błędami, otóż CZĘSTO POWTARZANY BŁĄD STAJE SIĘ NORMĄ. Nie dopuśćmy do tego, bo staniemy się językowymi ignorantami i umysłowymi śmietnikami.
Dla potwierdzenia małych walorów przytoczonych przeze mnie programów, podam kilka przykładów wypowiedzi bohaterów:

W prywatnej, własnej toalecie publicznej.

Matka, ani razu na mnie nie krzykła.

Nie chcem, ale muszem.

Usłem sobie na fotelu i mnie okradli.

Pieniądze leżą w gazecie kobito.

Bardziej najważniejszy jest honor.

Niech mnie babka nie kompromisuje, bo babkę do ZOO oddam.

Przyszłem się spytać o oceny z dyktanda.



Na podstawie popularnych seriali telewizyjnych i wiedzy własnej.

Kilka pytań do...

Kilka pytań do prof. dr hab. Małgorzaty Łoboz, wykładowcy Historii literatury polskiej i powszechnej na Uniwersytecie Wrocławskim oraz w Kolegium Nauczycielskim im. Grzegorza Piramowicza we Wrocławiu.

Czy rozmawiając z inną osoba, która popełnia błędy językowe, rzutuje to na zdanie Pani Profesor, na temat tej osoby?
Na pogląd wartościujący pewnie nie, ale po tym jak dana osoba mówi, to jestem w stanie wywnioskować bardzo wiele kwestii na temat tej osoby - przede wszystkim poziom
wykształcenia.

Dlaczego popełniamy błędy językowe?
No, to jest pytanie bardzo szerokie i bardzo trudne < śmiech>. Dlaczego popełniamy błędy językowe? Ja myślę, że w ogóle od wczesnej edukacji to się bierze, ale też na pewno jest to jakiś powszechny zwyczaj językowy. Nie tyle media, ile częste stosowanie tych samych błędów jednak utrwala użytkownika języka, właśnie wiedze o błędach . W związku z tym, my popełniamy te błędy, które słyszymy gdzieś tam. Słyszymy w domu, słyszymy na ulicy i to bardzo często bezwiednie i nieświadomie popełniamy te błędy. Ja na przykład do dziś
– ponieważ jest to mój nawyk językowy - mówię „ zjeść pomarańcz”, a nie „pomarańczę”.
A powinnam powiedzieć „ zjem pomarańczę”. A dlaczego tak mówię, ponieważ moi rodzice cały czas tak mówią. Cały czas od dzieciństwa tak słyszę. I w związku z tym, że mam świadomość, że poprawnie powinno być „ zjeść pomarańczę”, to mówię
„ pomarańcz”, ponieważ tak cały czas mówi się w moim domu, i to się zakorzenia, i to się utrwala.

Jak unikać błędów językowych?
To jest właśnie najlepszy dowód, że niektórych w ogóle nie można uniknąć. My mamy podręcznik stylistyki polskiej. Mamy różne słowniki, po które sięgamy, gdy piszemy tekst. Staramy się by tekst był poprawny i staranny. Dokonujemy różnych korekt. Zależy to od ogólnej erudycji, od oczytania. Należy czytać, i to tę literaturę wysokoartystyczną, żeby wyrobić sobie sprawność językową. Błędy korygujemy w miarę edukacji.

Jaki błąd razi Panią najbardziej?
Musiałabym się zastanowić. Już wiem! Na pewno to! Najbardziej razi mnie stosowanie przez studentów wyrazu: bazować. Jest to przeokropny rusycyzm, stosowany w referatach, pracach pisemnych. Jakiś motyw bazuje na czymś. Łatwiej i ładniej brzmi, ze coś jest wpisane w coś.
I to mnie irytuje.


Dziękujemy serdecznie Pani profesor za poświecenie nam cennego czasu, i udzieleniu odpowiedzi na nasze pytania.

Rozwiązanie ćwiczeń językowych

Rozwiązanie zadań

Zad. 1
a) Zdanie niepoprawne
b) Zdanie niepoprawne
c) Zdanie poprawne
d) Zdanie niepoprawne
e) Zdanie niepoprawne

Zad. 2
a) Do Kmicica przyszli stary Kiemlicz i synowie.
b) Siedmioro dzieci bawiło się w parku.
c) Dlaczego nie poszedłeś do sklepu?
d) Wczoraj byliśmy we Wrocławiu.
e) Zawarła związek małżeński z Tomaszem Cierpiszem.

Zad. 3
a) 1 - c
b) 2 - d
c) 3 - e
d) 4 - a
e) 5 – b

Mamy nadzieję, że wszystkim chetnym pomyślnie wypadła próba ćwiczeń.

Ćwiczenia językowe

W wolnej chwili zachęcamy wszystkich do wykonania kilku ćwiczeń:)

A. Oceń poprawność językowa poniższych zdań.

• Pięć dzieci bawiło się w parku.
• Dlaczego nie poszłeś do sklepu?
• W szkole nie było czterech uczniów.
• We Wrocławiu będzie 7 stopni, w tej chwili jest 4.
• Staram się kupować tylko produkty Ligot.

B. Popraw poniższe zdania.

* Do Kmicica przyszedł stary Kiemlicz i synowie.
* Siedem dzieci bawiło się w parku.
* Dlaczego nie poszłeś do sklepu?
* Wczoraj bylimy we Wrocławiu
* zawarła związek małżeński z Tomaszem Cierpisz.

C. przyporządkuj błędne zdania do opisujących je kryteriów błędów językowych.

1. Wujostwo przyjechało do nas n całe lato.
2. Agent do public relations to novum w polskich firmach.
3. Kochanowski wytyka szlachcie jej złe wady.
4. Pisarz nie wiedział jak potoczyły się dalej losy Polski.
5. Aczkolwiek sądzę, że to nie ma sensu.

a. Pleonazmy.
b. Nadużywanie modnych słów.
c. Naruszenie związku zgosy
d. Zbędne zapożyczenia
e. Tautologia (wypowiedź, w której wyraz określany i określający mają taka samą treść).

Odpowiedzi można podawać w komentarzach

Rozwiązanie zostanie zamieszczone w kolejnym poście.

Zadania opracowane na podstawie:

• A. Markowski Nowy słownik poprawnej polszczyzny, Warszawa 1999
• A. Cegieła, M. Markowski Z polszczyzna za pan brat, warszawa 1982